Romatizma Akut Eklem Romatizması

Romatizma Akut Eklem Romatizması

Romatizma Akut Eklem Romatizması,

Akut Romatizmal Ateş adı da verilen akut eklem romatizması vücudun bağ dokularını etkileyen önemli belirtilerini eklemler, kalp, deri ve sinir sisteminde gösteren romatizmal bir hastalıktır.

Ateşli romatizmanın sebebi streptokoklar grubundan bir bakteridir. Genellikle kış ve ilkbahar aylarında, ılıman ve dağ bölgelerinde, sosyoloji-ekonomik seviyesi düşük olan toplumlarda ve kalabalık yaşanılan yerlerde sık görülür, kalıtımla ilgisi yoktur.

akut eklem romatizması laboratuar bulguları,akut romatizmal ateş belirtileri(ARA) ,iltihaplı eklem romatizması, akut romatizmal ateş yetişkin, kalp romatizması

Kadın ve erkeklerde birbirine yakın sıklıkta görülür. 6-15 yaşları arasında sık görüldüğü bilinmektedir. Hastalık genellikle üst solunum yolu iltihaplanmalarından sonra görülmektedir. Hastalığa yakalananlarda aynı bakteriyle karşılaştırıldığında tekrarlanma ihtimali daha yüksek olmaktadır.

Hastalığın oluş mekanizması nasıldır?

Akut eklem romatizmasının ortaya çıkmasında baş sorumlu, streptokok denen mikropların bir türüdür. Ancak, vücudunda streptokok bulunan her çocuk akut eklem romatizmasına yakalanmamakta, yakalananların oranı da yüzde 3’ü geçmemektedir.

O halde hastalığın ortaya çıkabilmesi için streptokoklara ek olarak bazı etkenlerin daha bulunması gerekmektedir. Bugün kesinlikle bilmediğimiz bu ek bireysel etkenlere ” x faktörü ” diyoruz. Yani streptokoklar +x faktörü = akut eklem romatizması olarak özetlenebilir.

Bu x faktörü de vücutta immünolojik düzen bozukluğu sonucu oluşmaktadır. Akut eklem romatizmasına yakalan hastalarda, hemen hemen daima streptokoklara bağlı bir bağdemcik veya benzeri yangılanma saptanabilmektedir. Soğuk algınlığı, üşütme ve aşırı yorgunluk, hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştırmaktadır.

Akut Eklem Romatizması Laboratuar bulguları nelerdir?

Ateşli romatizmanın temel ve ikincil olmak üzere iki grup belirtisi vardır. Temel belirtileri; eklem tutulumu, kalp tutuluşu, cilt altı düğümleri, cilt döküntüleri ve koredir.

Akut Eklem Romatizması Temel Belirtileri

1- Eklem tutulumu ( Artirit ) : Ateşli romatizmada özellikle diz, kalça ve omuz gibi büyük eklemler etkilenir. Etkilen eklemde şişlik, lokal ısı artışı, ağrı ve hareket sınırlılığı vardır. Ağrılı eklem oldukça hassastır. Eklem tutulumu gezici bir seyir gösterir. Yani tutulan eklem bir iki gün içinde düzelir, daha sonra diğer eklemler etkilenir. Eklem ağrısının özelliği aspirine çok iyi cevap vermesidir.

2- Kalp tutulumu ( Kardit ) : Ateşli romatizmada % 30-40 oranında kalp etkilenir ve kalbi etkileyen en önemli hastalıktır. Kalpte özellikle kapaklar etkilenir ve kalıcı hasara yol açar. İleri yaşlarda kapaklardaki bozukluklar kalp yetmezliklerine yol açarak cerrahi müdahale gerektirebilmektedir.

3- Cilt altı düğümleri : Hastaların % 10’unda cilt altında nohut büyüklüğünde düğümler olabilir.

4- Cilt döküntüleri : Gövdede yada kolların üst kısımlarında kenarları düzensiz cilt döküntüleri ( % 10 ) görülebilir.

5- Kore : Sinir sistemi tutulumunu gösterir. Romatizmal hastalıktan yaklaşık 6 ay kadar sonra ortaya çıkan istek dışı hareketler, kaslarda güçsüzlük ve sinirlilik gibi belirtileri vardır.

Romatizmal hastalıklar arasında eklemler dışında kalbe doğrudan doğruya ilişebilen tek hastalıktır. Hatta eklemlere dokunmadan sadece kalbi de zedeleyebilir. Hastalık öncelikle okul çağındaki çocuklarda görülür.

Yeryüzündeki dağılımı ve sıklığı çok değişiktir. Gelişmiş ülkelerde, hemen hemen yok gibidir. Yurdumuzda oldukça sık rastlanmaktadır. Cinsiyet ayrımı yoktur, bulaşıcı değildir.

Hastalık tipik biçimiyle tamamen sağlıklı görünen okul çocuklarında ani ateşle başlar, titreme sıktır. Öncelikle diz olmak üzere el bileği, dirsek ve ayak bileği gibi büyük eklemlerde şişlik ve kızarıklık genellikle geceleri ağrıyla ortaya çıkar.

El ve ayak parmakları küçük eklemleri, hemen hemen hiç tutmaz. Akut dönemde ve özellikle yinelemelerde, herhangi bir anda kalbin de yakalanabileceği daima anımsanmalıdır. Kalbin hastalanması, eklemdeki şişlikten genellikle 2-5 gün sonra başlar.akut eklem romatizması tanısı, akut eklem romatizması belirtileri,akut eklem romatizması akut romatizmal ateş, çocuklarda romatizmal ateş

Hasta bunu ya hiç anlamaz veya sadece göğsündeki künt bir baskıdan, çarpıntıdan ve kalbin adeta iğnelendiğinden yakınır. Başlangıçta elektrokardiyogramda ( EKG ) tipik bulgular her zaman bulunmayabilir.

Bazen eklemlerde hiçbir belirti olmadan sadece kalp rahatsızlanması da olabilir.  Böyle durumlarda, akut eklem romatizması tanısı koymak güçleşir. 

İltihaplı eklem romatizmasının eklemler ve kalp dışındaki belirtileri deride görülür. Alt bacağın ön yüzünde hafif kabarık, 2-3 cm çapında kırmızı, ağrılı döküntüler ortaya çıkar.

Akut eklem romatizması çok seyrekte olsa, sadece küçük çocuklarda, olmak üzere beyin dokusuna da atlatabilir. ” Kore” adı altında bilinen ve bu tabloda hastalar kendi hareketlerini ve kas hareketlerini kontrol edemezler. Kol ve bacaklarda istem dışı oynamalar olur, yürüyüş dans eder gibidir.

Yüz kaslarında, gözlerde, kaşlarda ve ağızda çekilmeler görülür. Yalnız bu belirtiler uykuda tamamen kaybolur. Çocukların ailelerini çok etkileyen bu belirtiler aslında zararsızdır, hiçbir tedaviye gerek kalmadan ve iz bırakmadan birkaç hafta içinde kaybolur.

Hastalığın tanısı nasıl konulur?

Akut eklem romatizmasında, vücuda giren streptokoklara karşı antikor oluşmaktadır. Bunun için, akut eklem romatizmasından kuşkulanan bir hastada ilk yapılacak iş, streptokoklara karşı oluşmuş antikorun kanda bulunup bulunmadığının araştırılması olmalıdır. Tıp dilinde ASO olarak tanınan bu antikorda, O harfi streptokokların bir türünü göstermektedir.

İnsanların yaşamları boyunca birçok kere streptokok enfeksiyonu geçirebileceğinden, her sağlıklı insanın kanında antistreptolozin vardır. Kanda 200 ünite dolayındaki ASO normal kabul edilir. Enfeksiyonun şiddetine göre bu miktar 800-1.000 üniteye kadar çıkabilir.

Akut eklem romatizmasında ayrıca tanıda BT, MRG, Sintigrafi ve romatizmal testler kullanılabilir. Hastaların yaklaşık % 50’sinde kalp büyümesi olduğundan, kalbin radyolojik tetkiki yapılmalıdır.

Hastalığın tedavisi nasıl yapılır?

Akut eklem romatizmasının tedavisinde dört ana kural vardır.

1- Mevcut streptokok enfeksiyonunun tedavisi. Burada hemen hemen tek seçenek penisilindir. Penisiline aşırı duyarlılık yani alerji varsa ya da streptokoklar penisiline dirençliyse başka bir antibiyotik verilir.

2- X faktörü dediğimiz aşırı duyarlılığın ortadan kaldırılması. Bunun için de, romatoid artrit tedavisinde söz edilen steroid olmayan anti romatizmal ilaçlar ve aspirin genelde yeterlidir. Gerekirse kortizonda kullanılır.

3- Hastalığın yinelenmesinin önlenmesi ve korunma. Bunun için de çocukta 4-5 yıl, hatta gerekirse ergenlik çağına kadar ayda bir yapılacak uzun süre etkili penisilin iğneleriyle penisilin koruması altına alınır.

4- Hasta bakımı. Vücut ısısı yüksekse hasta ekleme yada vücudun uygun bir yerine soğuk havlu konur. Bu uygulama hem ağrıyı azaltır hem de hastayı rahatlatır.

Hastanın eklemleri zorlanmamalı ve gerekirse diz altına küçük bir yastık konarak, hafif bükük halde dinlendirilerek gerginlik de azaltılmalıdır. Sıvı dengesini korumak için, bol sıvı , özellikle taze sıkılmış meyve suları içilmelidir.

Hastalıktan nasıl korunulur?

Üşütme ve bağdemcik iltihaplanmasından 2-3 hafta sonra hatta daha sonra eklemlerin birinde ağrı, şişme ve bacaklarda kırmızı döküntüler olur veya çocuk uzun süre halsiz, bitkin düşerse hemen akut eklem romatizması akla gelmeli ve doktora başvurulmalıdır.

Ateşle birlikte solukluk, sebepsiz terleme, kilo kaybı, kalp çarpması ve kalp bölgesinde ağrı gibi yakınmalarda penisilin korunması yapılıyor olsa bile hastalığın yinelenebileceği unutulmamalıdır.

Korunma yöntemleri

1- Hastalığı izleyen aylarda yarışma sporları yasaktır. Yürüyüş ve hafif egzersiz yaptırılabilir. Üşütmekten,ıslanmaktan, aşırı bedensel yorgunluktan kaçınılmalı, hasta soğuk, nemli ve esintili yerlerde bırakılmamalıdır.

2- Soğuk mevsimlerde, insanların toplu olarak bulundukları sinema, tiyatro ve benzeri yerlere gidilmemelidir. Böyle yerlerde streptokok enfeksiyonu sık olduğu için, hastalıklar yinelenebilir.

3- Koruyucu olarak verilen depo penisilin iğnelerinin süresi kesinlikle geçirilmemelidir. Penisilin etkisini yitirdiği bu günlerde gelebilecek yeni bir streptokok enfeksiyonu hastalığı yeniden başlatabilir.

Korunmada yapılacak iş, vücutta bulunan ya da vücuda girebilecek olan mikropları etkisiz hale getirmek için etkisi uzun süre devam edebilen penisilin iğnelerinin belli aralıklarla ve uzunca süre kullanılmasıdır.

Ateşli romatizma geçirenlerde koruyucu olması nedeniyle 5 yıl süreyle veya ergenlik çağına kadar, eğer kalp etkilenmişse 18 yaşına kadar yaz aylarında ayda bir, kış aylarında üç haftada bir depo penisilin iğneleri kullanılmalıdır.

4- Penisilin tedavisi hastanın iyileştiği sanılıp, öngörülen süreden önce yani çocuk ergenlik çağına gelmeden veya en erken 5 yıldan önce kesilmemelidir.

 

Dr. Kasım Sezen

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Your above the fold CSS (copy the text bellow) :