Gebelik ve Şeker Hastalığı Gebelik Diyabeti

Gebelik ve Şeker Hastalığı Gebelik Diyabeti

Gebelik ve Şeker Hastalığı Gebelik Diyabeti, ilk defa gebelik sırasında ortaya çıkan veya ilk defa gebelikte fark edilen şeker hastalığına ” Gebelik Diyabeti ” denir.

Buna Latince Gestasyonel Gebelik denmektedir. Gebeliklerin yaklaşık % 3’ünde görülür. Bu kadınlarda gebe kalmadan önce şeker hastalığı yoktur. Bu kadınlarda insülin yüksek olmasına rağmen etkisini gösteremez.

Göbek kordonu ( plasenta) tarafından yapılan hormonlar insülinin etkisini önler ve kan şekeri yükselir. Bu etki genellikle gebeliğin 20-24’üncü haftalarında artar. Ancak şişman olan kadınlarda gebeliğin ilk ayında da yüksek kan şekeri olabilir.

Plasenta ( göbek kordonu) büyüdükçe salgıladığı hormonlar artar ve insülin etkisi kaybolarak kan şekerinde yükselme başlar. Doğumla birlikte plasenta atıldığında bu hormonlar kaybolur ve şeker hastalığı da kaybolur.

Gebelikle şeker hastalığına yakalanma riski olan kadınlar şunlardır:

1- Ailesinde şeker hastalığı olanlar
2- Şişman ve kilolu kadınlar
3- Önceki doğumda iri bebek  (>4 kg ) doğuranlar
4- Düşük yapanlarda
5- Gebe kaldığında yaşı 25’ten büyük olanlar
6- Önceki gebeliğinde şekeri yükselenler 
7- İdrarda şeker çıkanlar
8- Kanında çinko, selenyum, antioksidan vitamin düşüklüğü olan kadınlar.

Yukarıda sayılan özellikler varsa gebeliğin ilk ayında şeker yükleme testi yapılmalıdır. Bu teste şeker hastalığı çıkmaz ise gebeliğin 20-24′ üncü haftasında tekrar şeker yükleme testi yapılmalıdır.

75 gram glukozla yapılan şeker yükleme testinde;
Açlık kan şekeri 92 mg/dl
1. saat kan şekeri 180 mg/ dl
2. saat kan şekeri 153 mg/ dl

Bir veya fazla değer ( ölçüm ) bu rakamlardan fazla ise gebelik şeker hastalığı vardır.

Tarama Testi

Gebelik diyabeti kadında hiçbir belirti yapmadığından bütün gebeler mutlaka taranmalıdır. 50 gram şekerle yapılan tarama testi gebeliğin 24-28. haftasında yapılır. Günün herhangi bir saatinde 50 gram glukoz içilir ve bir saat sonra kan şekerine bakılır. 140 mg/ dl ve fazla is şeker hastalığı riski vardır ve bu kişilerde 100 gr’lık şeker yükleme testi yapılır. 140 mg/ dl’nin altında çıkarsa şeker yok demektir.

Gebe bir kadında açlık kan şekeri 126 mg/ dl’den fazla veya rastgele ölçülen kan şekeri 200 mg/ dl’den fazla ise muhtemelen gebelik öncesi de şeker hastalığı vardır denebilir.

Gebelikte şeker hastalığı çıkan kadınlarda kan şekeri genellikle 24. haftada çıktığından çocuklarda anormallik olmaz. Çocuklarda anormallik ancak ilk 3 ayda kan şekeri yüksek ise olabilir. Ancak bebeklik öncesi şeker hastalığı varsa bu kadınlarda kan şekeri kontrolü büyük önem taşır.

Gebelikte oluşan şeker hastalığının riski çocuğun iri doğmasıdır. Anneden gelen kan şekeri fazla olunca bebeğin pankreası fazla insülin yapar ve bu da yağ oluşumunu arttırarak bebeğin iri olmasına neden olur.

Eğer bebek iriyse sezaryen yapmak gerekebilir. O nedenle bebeğin kan şekerini ölçmek gerekir. Ayrıca bu bebeklerde kan kalsiyum ve magnezyum seviyesi düşük olabileceğinden kontrolü gerekir. Bu nedenle kan şekerinin iyi kontrol edilmesi gerekir. Kan şekeri 60-120 mg/l arasında tutulmalı ve evinizde kan şeker ölçümlerini sık sık yapmalısınız.

Açlık, tokluk 1. saat ve tokluk 2. saat kan şekerleri ölçülmeli, ayrıca akşam yemek öncesi ve gece 22.30 da kan şekeri ölçülmelidir. Açlık kan şekeri < 92 mg/ dl, tokluk 1. saat kan şekeri < 130 mg/ dl, tokluk 2. saat kan şekeri < 120 mg/dl olmalıdır. HbA1c is ideal olarak 6’nın altında olmalıdır.

Ayrıca zaman zaman idrarda keton ölçümü yapılmalıdır. Keton idrarda varsa beslenmeniz iyi değil demektir.

Açlık kan şekeri diyete rağmen yukarıda verilen kriterleri sağlamıyorsa insülin tedavisine geçilir.

Gebelik diyabetinde takip iki yönlü olur. Birincisi annenin kan şekerinin ayarlanması, ikincisi kadın doğum uzmanı tarafından bebeğin gelişiminin incelenmesidir. Bu nedenle açlık kan şekeri 92 mg/ dl’ yi geçince insülin tedavisine geçmekte fayda vardır.

Gebelik süresince yapılacak diğer testler:

1- Ultrason ile bebeği takip etmek
2- Bebek kalp atımını takip etmek
3- Amniosentez : Down sendromu için yapılır. Yaşı 35’ten büyük kadınlarda yapılmalıdır.

Bebeğinizde şeker hastalığı gelişmez. Ancak sizde ilerde şeker hastalığı gelişme riski yüksektir. İlk 10-15 yıl içinde bu risk fazladır. Bu nedenle 6 ayda bir açlık ve tokluk kan şekerine baktırınız.

Gebelik süresince 12 kilo almanız uygundur. Egzersiz gebe diyabetinde büyük önem taşır. Gebe kadınların haftanın 4-5 günü yürüyüş yapmaları gerekir. Yürüyüş dışında aerobik egzersizler de her gün 45 dakika yapılmalıdır. Egzersiz kan şekerini düşürür.

Beslenmede sebze, tam tahıllar, kuru baklagiller, posalı gıdalar tercih edilmelidir. Zeytinyağı yenmeli, tam buğday ekmeği, yağsız yoğurt ve yağsız süt tüketilmelidir. Margarin yenmemelidir. Gebelikte karbonhidrat alımı sınırlanmalı ve karbonhidratlar total kalorinin % 40’ından az olmalıdır.

Tansiyon ölçümü ve takibi de önem taşır. Büyük tansiyon 14 ‘ü, küçük tansiyon 9’u geçerse doktorunuza başvurun.

 

Prof. Dr. Metin Özata

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir